Część I. Zagłada Rzeczypospolitej i Pierwsze Przywrócenie Państwa -1795. - 1815. Bibliografia. 1.Opracowanie ogólne.  Z dawnych opracowań, obejmujących całokształt lub dużą część dziejów porozbiorowych, dotąd zasługuje na uwagę wydane w 1870 r. doprowadzone do 1834 r. dzieło Teodora Morawskiego: " Rys dziejów porozbiorowych" ;"Dzieje narodu polskiego", t. VI; i łączy się tu znajomość zródeł dostępnych za wielkiej za Wielkiej Emigracji,i z żywą ciągle tradycją okresu wczesno rozbiorowego i z bezpośrednią znajomością ludzi i wydarzeń doby kongresowej i póżniejszych. Wciąź godna czytania praca Bolesława Limanowskiego: "Historia demokracji polskiej w epoce porozbiorowej" 1901, wyd.3-cie 1946, r., oraz Michaa Bobrzynskiego. "Dzieje Polski w zarysie" t. III (1931): przy zmiennym stosunku do świeżej przeszłości, wyrażanym z wielką siłą przekonania, każda z nich jest śmiałą historyczną syntezą, które dopełniają się wzajemnie, a choć jedno pisane przez socjalistę miłującego dorobek przeszłości, a drugie przez mądrego śmiałego konserwatystę, głęboko pojmującego konieczności dziejowe,schodzą wysuwając na miejsce naczelne w dramacie naszych dziejów XIX w. sprawę chłopską. W zbiorowym dziele "Polska, jej dzieje i kultura", 1934r. Historię porozbiorową  wyłoźyli obszernie M. Kukiel, W. Tokarz. A Lewak, A. Szelągowski. "Historia Polski", obecnie wydawana Przez PAN, doprowadziła dzieje porozbiorowe do roku 1864 (. t. 2 ,cz.2i 3,1958-9, cz.4 1960.,a w "Makiecie" cz. I, t III do 1900 (1960). Mimo powaznej wartosci badawczej niektórych części, historia ta okaleczona przez wyłączenie ziem litewsko-ruskich, a zniekształcona przez narzu cone z góry formuły i sądy, co raz po razu doprowadza do interpretacji sprzecznych z podanymi źródłami i faktami. Ramy ustrojowe dziejów porozbiorowych daje dzieło Stanisława Kutrzeby "Historia ustroju Polski", t. III i IV (1917). Ich podłoże gospodarcze daje Jana Rutkowskiego "Historia Gospodarcza Polski" T.II (1950). Rozległe badania prowadzone w tej dziedzinie w Kraju w ostatnim 15-leciu nie przyniosły syntetycznego wykładu.Wilhelma Feldmana Dzieje polskiej mysli politycznej w okresie porozbiorowym (1913 i 1933), szkicowe, dotąd nie zastąpione.

c